Praca na bloku operacyjnym z użyciem RTG – dlaczego zwykłe rękawice nie wystarczą? 

Pod­czas zabiegów wykony­wanych z uży­ciem RTG, flu­o­roskopii lub ramienia C per­son­el medy­czny jest narażony na promieniowanie jonizu­jące. Doty­czy to szczegól­nie osób pracu­ją­cych źródła promieniowa­nia: oper­a­to­ra, instru­men­tar­iusz­ki oraz per­son­elu anestezjo­log­icznego. 

Najczęś­ciej chroni się tułów, tar­czy­cę i oczy, nato­mi­ast dłonie bywa­ją pomi­jane. To duży błąd, ponieważ ręce pod­czas zabiegu częs­to zna­j­du­ją się najbliżej źródła promieniowa­nia rozpros­zonego, a cza­sem mogą przy­pad­kowo znaleźć się w obszarze wiąz­ki RTG. 

Stan­dar­d­owe rękaw­ice chirur­giczne są bari­erą bio­log­iczną. Chronią przed krwią, pły­na­mi ustro­jowy­mi i drob­nous­tro­ja­mi, ale nie stanow­ią ochrony przed promieniowaniem jonizu­ją­cym. 

Oznacza to, że pod­czas pra­cy przy flu­o­roskopii zwykła rękaw­ica zabez­piecza asep­tykę zabiegu, ale nie chroni skóry i tkanek dłoni przed kumu­lu­jącą się ekspozy­cją na promieniowanie. 

Promieniowanie RTG może uszkadzać komór­ki i DNA. Przy wielo­let­niej, pow­tarzal­nej ekspozy­cji zawodowej wzras­ta ryzyko nieko­rzyst­nych skutków zdrowot­nych, w tym zmi­an skórnych, uszkodzeń soczew­ki oka oraz ryzy­ka nowot­worowego. 

Rękaw­ice chroniące przed promieniowaniem zostały zapro­jek­towane w celu ograniczenia daw­ki promieniowa­nia docier­a­jącej do dłoni per­son­elu. Ich dzi­ałanie pole­ga na osłabi­a­n­iu i pochła­ni­a­n­iu odbitego od koś­ci i narzędzi promieniowa­nia RTG. Zaw­ier­a­ją mate­ri­ały pochła­ni­a­jące promieniowanie, np. wol­fram, biz­mut lub inne kom­pozy­ty bezołowiowe. Nie należy ich wprowadzać bezpośred­nio w wiązkę promieniowa­nia, gdyż może to powodować automaty­czne zwięk­szanie natęże­nia pre­miowa­nia przez aparaturę stara­jącą się utrzy­mać opty­mal­ną widoczność.  

W bada­niu Solano i wsp. z 2025 r. wykazano, że bezołowiowe rękaw­ice ochronne  
z wol­framem istot­nie zmniejsza­ły dawkę promieniowa­nia na dłonie pod­czas pro­ce­dur flu­o­roskopowych. W symu­lacji redukc­ja daw­ki wyniosła około 58% w porów­na­niu ze zwykły­mi rękawica­mi chirur­giczny­mi.  

Zwykłe rękaw­ice chirur­giczne nie chronią przed odbitym promieniowaniem RTG. Chronią przed zakaże­niem, ale nie zabez­piecza­ją dłoni przed promieniowaniem jonizu­ją­cym. 

Dlat­ego pod­czas zabiegów z uży­ciem flu­o­roskopii, szczegól­nie gdy ręce per­son­elu zna­j­du­ją się obok i blisko pola oper­a­cyjnego, warto stosować rękaw­ice radio­pro­tek­cyjne. To prosty sposób na ogranicze­nie daw­ki promieniowa­nia i zwięk­sze­nie bez­pieczeńst­wa pra­cy na bloku oper­a­cyjnym. 

Miller D.L., et al. Occu­pa­tion­al Pro­tec­tion in Inter­ven­tion­al Radi­ol­o­gy. A Joint Guide­line of the Car­dio­vas­cu­lar and Inter­ven­tion­al Radi­o­log­i­cal Soci­ety of Europe and the Soci­ety of Inter­ven­tion­al Radi­ol­o­gy. Car­dio­Vas­cu­lar and Inter­ven­tion­al Radi­ol­o­gy, 2026.  

  1. Solano A., et al. The Use of Radi­a­tion Pro­tec­tive Sur­gi­cal Gloves Reduces Hand Radi­a­tion Expo­sure With­out Increas­ing Oper­a­tor Radi­a­tion Dose Dur­ing Flu­o­ro­scop­i­cal­ly Guid­ed Inter­ven­tions. Jour­nal of Vas­cu­lar Surgery, 2025.  
  1. Emil­iani E., et al. Radi­a­tion Expo­sure Using Lead­ed Ver­sus Reg­u­lar Latex Sur­gi­cal Gloves in Endouro­log­i­cal Stone Pro­ce­dures. Urolithi­a­sis, 2025.  

Van­zant D., et al. Safe­ty of Flu­o­roscopy in Patient, Oper­a­tor, and Tech­ni­cian. Stat­Pearls / NCBI Book­shelf, aktu­al­iza­c­ja 2025.